أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
65
قانون ( فارسى )
افشرهء سداب ( فيجن ) ، افشرهء برگ درخت سيب ، افشرهء مرزنگوش و سركهء تنها بسيار خوب است . بيست و هشت مثقال سركه بر آتش بجوشد و بخورند . افشرهء برگهاى كلم خوب است . حتى گويند ادرار انسان را بنوشند در علاج نيش افعى بسيار خوب است . داروهاى گذاشتنى داروهايى هستند كه بايد قبل از ورم كردن جاى نيش زده بر جاى نيش بگذارند . اين داروها سم را به خارج جذب مىكنند . داروهاى گذاشتنى در علاج نيشزدگى افعى به قرار زيرند : دارويى كه از سرو كوهى مىسازند ، ثمر درخت غار ، بابونه ، پياز موش برشته - كه ويژگى دارد - و آرد گاودانه . اين داروها را تكتك برجاى نيش بگذارند و باهم مخلوط كنند و با شراب بسرشند مفيدند . پنير كهنه شده را بر جاى نيش گذارند بسيار مفيد است . مرغ را شق كنند و گرماگرم برجاى نيش گذارند از هر چيز ديگرى بهتر است . گوشت افعى را برجاى نيش افعى بگذارند بسيار خوب است . قورباغه را شق كنند و برجاى نيشزده گذارند بسيار خوب است . روغن غار ، يا روغنى را كه برگ غار در آن پخته است بر جاى نيش مالند بسيار خوب است . فصل شانزدهم مارهاى خونپران انواعى از مارها هستند كه هرگاه گاز از جانورى گرفتند و نيش زدند ، فورا خون از سراسر سوراخهاى پوست مار گزيده بيرون مىجهد و با فشار فواره مىزند . حتى از زخمهاى خوب شده نيز خون بيرون مىآيد ، بند استخوانها درد مىكنند ، مارگزيده خون تف مىكند ، كه براى اين انواع مار ما نام اموريوس و بسطيس ( سطيرس - نسخه . ) را شنيدهايم . طبيبان پيشينه گويند اين دو مار رنگ پوستشان ماسهاى است و نقطه و خالهاى سفيد و سياه بر جسمشان ديده مىشود و به اندازهء مار شاخدار طول دارند . طبيبى گويد : اين مارهاى خونجهان از افعى كوچكترند ، سر و دمشان باريك است ، بعضى به رنگ خاكسترى و بعضى سياه ، سرخ و سفيد هستند . بر سر آنها خطوط سفيد متقاطع ديده مىشود ، وقتى بر زمين مىخزند از آنجا كه پوست شكمشان خشك است صدايى مانند صداى كشيدن شاخههاى درخت بر زمين شنيده مىشود ، كند حركتند ، دندانهاشان هموار است و كجى در آنها نيست . همان طبيب اين مار را از ردهء اولى ( بسيار خطرناك ) مىشمرد ، و مىگويد